Digitale kloof

"Introductie Technologische vernieuwing staat niet gelijk aan vooruitgang indien we er niet in slagen de technologie aan te wenden in functie van een groter welzijn van gezinnen en dus ook van de kinderen en jongeren met een verstandelijke handicap. Toegankelijk betekent echter meer dan enkel toegang hebben tot de hardware, het betekent ook dat het gebruik ervan (software, internet, ... ) echt op maat moet zijn. En dat hier nog een lange weg is af te leggen. drukken we uit met de term "digitale kloof ". De huidige ICT-toepassingen zijn niet afgestemd op mensen met specifieke noden, waaronder kinderen en jongeren met een verstandelijke handicap. Niet beschikken over hard-ware Uit Amerikaans onderzoek (TLC-onderzoek, 1998 ) bleek er in 1998 bij 57% van de ondervraagde gezinnen een computer in huis te staan. Hetzelfde onderzoek legde ook een duidelijk verband tussen computerbezit/internettoegang en de financiële slagkracht en het studieniveau van ouders. Minderbegoede families kunnen het kostplaatje dat vast hangt aan een dergelijke PC niet ophoesten. Zij beschikken daardoor minder over middelen die toegang verlenen tot "Cyberspace". De digitale kloof gaapt. Een bijkomende vereiste voor kinderen en jongeren met verstandelijke beperkingen om op aangepaste manier toegang te krijgen tot het ICT gebeuren (Informatie en Communicatietechnologie) is dat er voldoende grafische en auditieve ondersteuning is. Dit vereist echter ook aangepaste hardware, zeker waar het om internettoepassingen gaat. Voor vele specifieke softwareprogramma's volstaat standaardhardware.. Om op minimale basis te kunnen werken met kinderen en jongeren met verstandelijke beperkingen is een snelle Pentiumprocessor vereist (zie ook 5.2). Om te werken via internet is een snelle internetverbinding nodig (ADSL of kabel) om alle geluiden en beeldmateriaal snel te kunnen binnenhalen. Toegang krijgen tot de ICT-wereld vraagt voor een gewoon gezin reeds een ernstige investering. Voor vele gezinnen is dergelijke uitgave nog te hoog. O.i. is het niet beschikken over de nodige hardware het grootste probleem op vlak van toegankelijkheid tot cyberspace voor maatschappelijke kwetsbare groepen zoals vierdewereldgezinnen en personen met verstandelijke beperkingen. Onaangepaste software Er bestaat op de software markt een gigantisch aanbod aan software (Office, mailpaketten, educatieve software...). Dingen die echt aangepast zijn aan kinderen en jongeren met verstandelijke beperkingen bestaan, maar zijn moeilijk te vinden. Vaak maakt men voor deze kinderen en jongeren nog gebruik van "gewone" educatieve software (bvb. Cd-rom's met interactieve tekenfilms). Hier zijn wel schitterende dingen bij, maar meestal grijpt men naar Cd-rom's die bestemd zijn voor jongere kinderen, omdat deze minder moeilijk zijn. Zoeken we cd-rom's met een vormgeving die wel aansluit bij de werkelijke kalenderleeftijd dan zijn die meestal te moeilijk. Enkel gespecialiseerde centra hebben specifieke software voorhanden. Ontoegankelijk internet Iedereen die zich voor het eerst op het internet waagt loopt gegarandeerd verloren. Door enkele keren te klikken zitten we op plaatsen waar we helemaal niet willen zijn en we geraken helemaal niet terug naar het vertrekpunt. Op het net en het web vraagt het niet- verloren lopen dus enorme vaardigheden. Daarbij komt nog dat de websites heel sterk gericht zijn op vlotte lezers. Een Amerikaanse studie van de vereniging "Children's Partnership" toonde aan dat minder dan 1 procent van de meer dan 1 000 sites die onderzocht werden rekening hield met de lager dan gemiddelde leescapaciteit van 44 miljoen Amerikanen (Lowette & Van Dorsselaer, s.d. ) Voor kinderen en jongeren met verstandelijke beperkingen is de internetchaos nog overweldigender. Slechts weinig pagina's zijn echt toegankelijk voor kinderen en jongeren met verstandelijke beperkingen en een goede begeleiding en' structuur dringt zich dan ook op. Niet alleen zijn zeer specifieke portaalsites voor jongeren met verstandelijke beperkingen nodig, maar bovendien moeten bestaande sites toegankelijk worden gemaakt, zoniet creeert men een soort segregatie. Besluit Uit de pedagogische discussie met de pro's en contra's blijkt dat er een duidelijke meerwaarde zit in het gebruik van ICT-toepassingen voor kinderen en jongeren met verstandelijke beperkingen. Ook die jongeren hebben recht op een deelname aan de meer en meer digitale samenleving, om hun eigen verwachtingen t ekunne realiseren, zelf keuzes te maken Het doet ons besluiten dat aangepaste ICT-toegang meer is dan een gunst. Het is een recht en niet het minst op vraag van de kinderen en jongeren zelf. Cyberspace (als metafoor voor het nieuwe digitale wereldbeeld) is een realiteit. Het is nu al duidelijk dat de ICT belangrijke toepassingsgebieden kent voor kinderen en jongeren met een verstandelijke handicap. Om dit medium ten volle te benutten is er echter veel ondersteuning nodig en aanpassingen op maat van de persoon. Pas dan zal hun kwaliteit van leven er werkelijk mee gediend zijn. Het is niet alleen een pedagogische maar ook een maatschappelijke opdracht om te zorgen dat de ICT-mogelijkheden op een verantwoorde manier worden gebruikt. Digitale zorg bieden op pedagogisch vlak kan door het medium niet als doel te zien bv. Ik zet hem even voor de computer dan is hij twee uur rustig, maar als middel bv. met het oog op functietraining of in het kader van een zinvolle vrijetijdsbesteding, op maat van het kind en dan nog afwisselend met andere benaderingswijzen. Zo kan zowel de cognitieve als de sociaal-emotionele ontwikkeling er baat bij hebben. Digitale zorg bieden op maatschappelijk vlak kan door bij elke ICT-ontwikkeling de reflex te maken: is iedereen mee? Zijn de ICT- toepassingen voor iedereen toegankelijk en betaalbaar? Welke aanpassingen zijn nodig voor bevolkingsgroepen die het maatschappelijk moeilijk hebben? De informatiesnelweg raast verder. De richting is al duidelijk, de eindbestemming nog niet. Als we die snelweg nemen als metafoor, laat ons dan ook oog hebben voor het landschap, de bebouwde kom, de verkeersopvoeding en zeker ook de zwakke weggebruikers."