Voorwaarden voor een goede implementatie van de computer in een leefgroep met VH

"Om de computer binnen een leefgroep optimaal te integreren zijn een aantal dingen belangrijk om weten: - beschikken over voldoende en aangepaste hard-ware; - beschikken over een goede technische ondersteuning; - beschikken over aangepaste software; - toegankelijkheid op maat tot het internet; 1. aangepaste hardware Klassieke multi-mediacomputers, verkrijgbaar in de gewone handel, zijn voldoende uitgerust voor de doelgroep van licht verstandelijk gehandicapten. De meeste jongeren beschikken over voldoende motorische vaardigheden om de muis en het toetsenbord te kunnen bedienen. Het toetsenbord en de muis krijgen het echter vaak zwaar te verduren, zodat ze af en toe stuk gaan (vooral bij het spelen van spelletjes). Vele leefgroepen kochten daarom een joystick. Tweedehandscomputers (afgeschreven binnen de bedrijfswereld) bieden tijdelijk een alternatief op voorwaarde dat ze voorzien zijn van een voldoende snelle processor, een c.d.-rom, een geluidskaart en boxen. Voor kinderen en jongeren met motorische beperkingen voldoet een gewone muis of toetsenbord niet. Gelukkig bestaan hiervoor hulpmiddelen. Aangepaste muizen (rollerbal, trackball,...) en membraantoetsenborden (programmeerbaar of met inlegbladen) kunnen in speciaalzaken worden verkregen. Nog eenvoudiger zijn de éénfunctietoetsen, die gecombineerd met aangepaste programma's, de taak van een volledig toetsenbord en muis kunnen overnemen. Voor kinderen en jongeren met zwakkere verstandelijke mogelijkheden kan een aanraakscherm een oplossing bieden. Algemeen gezien moet er steeds gezorgd worden dat het hulpmiddel volledig aangepast is aan de mogelijkheden, beperkingen en noden van de gebruiker (Lembrecht, Meermans & Helsen, 1999). Ook wat de beveiliging van de hard-ware betreft zijn soms ingrepen nodig. In die zin werd de computer in sommige leefgroepen opgeborgen in een speciale afgesloten kast, zodat enkel muis en toetsenbord gemanipuleerd konden worden. 2. Beschikken over technische hulp Vele vragen en problemen bij het computergebruik in de leefgroep zijn van technische aard: hoe komt het dat de computer zo vaak blokkeert, zit er een virus op, waarom start hij niet meer op, ... Volgend voorbeeld illustreert de weg naar een defecte computer. Daniël (15 jaar) loopt school in het Buitengewoon Onderwijs type 1 en verblijft in 1 van onze leefgroepen. Hij was een gemotiveerde pupil van de vrijwillige coach die hem in een achttal sessies een initiatie ICT gaf. Hij leerde vervolgens op een correcte manier Windows op te starten en af te sluiten, eigen mappen te maken en te beheren, een c.d.-rom te installeren,.... Doorheen de cursus leerde Daniël problemen op te lossen en de beperkingen van de computer kennen. Op een dag kreeg Daniël het nieuwe Fifa-spel voor zijn verjaardag cadeau. Keurig wachtte hij in de leefgroep zijn beurt af om zijn spel te spelen. Bij de installatie van de Cdrom, kreeg hij een foutmelding dat er te weinig geheugen vrij was om het spel te spelen. Vanuit zijn voorkennis ging Daniël dan wat "overbodige rommel" uit de computer verwijderen, om wat geheugen vrij te maken. Via de verkenner kreeg hij het overzicht van alle programma's en software en ging hij lukraak een aantal voor hem onbekende programma's verwijderen. Een tiental minuten later blokkeerde de computer en mocht hij binnen voor herstelling. Hier zit het zwakke punt van veel computerprojecten. Slechts als er gemakkelijk bereikbare technische hulp aanwezig is, kan een computerproject slagen. Veel heeft te maken met een gebrekkige beveiliging van de software en de besturingsprogramma's. Zowel preventief (met bepaalde computerinstellingen) als curatief (door interventies van een technische computerdeskundige) zijn ingrepen nodig. 3. Aangepaste software Er bestaat op de softwaremarkt een gigantisch aanbod aan software. Vele educatieve programma's zijn goed te gebruiken. Het is een aantrekkelijke manier om bepaalde cognitieve vaardigheden op een leuke manier in te oefenen. Een overzicht van bestaande educatieve software met een waarderingsschaal vind je onder www.ouders.nl/lsoftwar.htm. Dingen die volledig aangepast zijn aan kinderen en jongeren met verstandelijke beperkingen bestaan, maar zijn echter moeilijk te vinden in de gewone handel. Vaak maakt men voor deze kinderen en jongeren nog gebruik van "gewone" educatieve software (bvb. Cdroms met interactieve tekenfilms). Hier zijn wel schitterende dingen bij, maar de kans is groot dat men grijpt naar Cdroms die gemaakt zijn voor jonge kinderen, ook voor oudere kinderen of jongeren met een verstandelijke handicap. Het spreekt vanzelf dat dan de "Interface" (het beeld, de prentjes,het verhaal) dan niet aangepast is aan de leeftijd. Zoeken we Cdroms met een vormgeving die wel aansluit bij de leeftijd dan zijn die meestal te moeilijk. Steeds moet bekeken worden welke software aanslaat en aansluit bij dede leeftijd dan zijn die meestal te moeilijk. Steeds moet bekeken worden welke software aanslaat en aansluit bij de verstandelijke leeftijd en de leefwereld van de gebuiker. Een aantal organisaties kunnen geïndividualiseerd advies geven over gepaste software op maat (o.a. Modem in Wilrijk). Voor kinderen en jongeren met een matige of ernstig verstandelijke handicap bestaat eveneens software ter ondersteuning van de communicatie. Sommige programma's werken met geluidsondersteuning, andere zijn eerder beeldtalen en hebben een goed doordachte systematiek ontwikkeld om door middel van prenten de communicatie te stimuleren. Elk van deze symbooldatabanken en programma's hebben hun sterke en zwakke punten, maar ze zijn allen zeker bruikbaar in functie van de Ondersteunende Communicatie (OC) van personen met een verstandelijke handicap (Van Balkom & Welle Donker-Grimbrère, 1994). 4. Toegankelijkheid op maat tot het internet Hier maken we een onderscheid tussen de technische toegankelijkheid, de pedagogische toegankelijkheid en de maatschappelijke toegankelijkheid. Wat de technische toegang betreft, wordt voorrang gegeven aan een snelle breedband- (of ADSL) aansluiting. Surfen vraagt voor onze doelgroep immers een snelle actie-reactietijd. Tien seconden wachten eer een pagina wordt geopend is veel te lang. Voordeel is ook dat de maandelijkse afrekening voorspelbaar en overzichtelijk is. Nadeel is de nog hoge kostprijs van breedband of ADSL. Wil internet echt toegankelijk worden voor maatschappelijk kwetsbare doelgroepen en sociale organisaties is een sociaal tarief vergelijkbaar met de I-linetarieven zoals voor scholen en bibliotheken onontbeerlijk. Daarnaast is er de pedagogische toegankelijkheid. Iedereen die zich voor het eerst op het internet waagt loopt gegarandeerd verloren. Voor kinderen en jongeren met verstandelijke beperkingen is de internetchaos nog overweldigender. Een goede begeleiding en structuur dringt zich dan ook op. Er is tevens nood aan goede portaalsites (aangepaste toegangsdeuren) op maat. Om sites toegankelijk te maken voor kinderen en jongeren met verstandelijke beperkingen zijn een aantal principes richtinggevend. Tot op heden zijn er voornamelijk richtlijnen bekend die gericht zijn om een site toegankelijk te maken voor slechtzienden. Een belangrijke bron hierbij zijn de richtlijnen van het W3C van de organisatie WAI (Web Accesability Initiative). De toepassing van deze richtlijnen maakt een site veel overzichtelijker en dus ook toegankelijker voor verstandelijk gehandicapten. Indien zoveel mogelijk sites met deze richtlijnen rekening houden zou dit al een belangrijke stap voorwaarts betekenen in het realiseren van de maatschappelijke toegankelijkheid. De Nederlandse regering nam op vlak van toegankelijk maken van het internet een belangrijk en lovenswaardig initiatief. Onder de naam "Drempels Weg" werden in maart 2001 alle bedrijven aangemoedigd hun website toegankelijker te maken voor personen met een handicap met behulp van duidelijk omschreven richtlijnen voor webmasters (www.drempelsweg.nl). Sites die geschikt zijn voor jongeren met een verstandelijke handicap zijn onder andere: www.ookjij.nl, www.wai-not.be. De site www.zoenenenzo.nl werd bekroond als best toegankelijke website op het gebied van zorg en welzijn in Nederland. Het is een site over relaties en seksualiteit voor jongeren (sommige stukken voor volwassenen!) met een handicap. De zoekmachine Google.nl kreeg van lichamelijk en verstandelijk gehandicapte internetgebruikers de beste waardering m.b.t. meest toegankelijke zoekmachine. Een testpanel van de organisatie Drempels Weg komt tot die conclusie na vergelijking van ongeveer 20 Nederlandse websites."