Voorwaarden voor een toegankelijke website

"Vanuit WAI-NOT (www.wai-not.org) werd een aanzet gedaan om de voorwaarden op te sommen om een site toegankelijk te maken voor personen met een verstandelijke handicap. We geven eerst een aantal algemene criteria, vervolgens een aantal specifieke. 1. Gebruiksvriendelijkheidscriteria handicap algemeen De toegankelijkheid van een website wordt voor een groot deel bepaald door de gebruiksvriendelijkheid ervan. We zetten even een aantal criteria op een rijtje die voor alle personen met een handicap belangrijk zijn. Duidelijkheid Gebruiksvriendelijkheid wordt verder bepaald door de duidelijkheid. Zijn de onderdelen van de website bijvoorbeeld goed aangegeven door kleuren of een bepaalde vorm? Staan de onderdelen altijd op dezelfde plaats? Zijn er dingen die de duidelijkheid verstoren? Leesbaarheid en zichtbaarheid Gebruiksvriendelijkheid houdt verder in dat teksten van een website goed leesbaar zijn. Dat betekent niet alleen een duidelijke vormgeving van de tekst, maar ook helder taalgebruik. Illustraties, zoals foto's moeten eveneens goed zichtbaar zijn. Snel laden Gebruiksvriendelijkheid begint als de bezoeker binnenkomt op de site. Het is belangrijk dat de bezochte website snel laadt, waardoor de bezoeker niet lang hoeft te wachten tot zij of hij de informatie kan lezen. Dat geldt natuurlijk ook voor de verschillende onderdelen van de website. Bediening Een gebruiksvriendelijke website moet gemakkelijk te bedienen zijn. Maakt de website de bezoeker duidelijk op welke pagina of in welke rubriek zij of hij is? En komt zij of hij makkelijk terug naar het begin van de website? Informatie vinden Ook moet de bezoeker op de website makkelijk kunnen vinden wat hij of zij zoekt. Een goed hulpmiddel daarbij is een zoekfunctie of een archief, om het zoeken te vergemakkelijken. Invullen formulier Op veel websites kan de bezoeker zijn of haar persoonlijke gegevens invoeren op een formulier om een nieuwsbrief te ontvangen of om iets anders te bestellen. Is het duidelijk wat zij of hij moet invullen? Moet zij of hij veel invullen? En is het makkelijk om het ingevulde formulier op te sturen? Links Op een website staan vaak links naar andere websites. Belangrijk daarbij is dat de namen van de links duidelijk maken waar de bezoeker naar toe gaat. En: zijn er links die nergens naar toe gaan? Of: kan de bezoeker zien dat hij of al eerder op een link heeft geklikt? 2. gebruiksvriendelijkheid verstandelijke handicap specifiek Uiteraard komen voor de doelgroep verstandelijk gehandicapten een aantal criteria overeen met de algemene criteria geformuleerd in vorig punt. Weliswaar zijn een aantal criteria nog belangrijker. Vertrekkende vanuit de specifieke problematiek van een persoon met een verstandelijke handicap, kunnen we verschillende aspecten van een site anders invullen. Wij menen inderdaad dat door de verschillende beperkingen die een persoon met een verstandelijke handicap ervaart, de drempel naar het gebruik van het internet en zijn toepassingen verhoogd wordt. Daarom achten wij het noodzakelijk verschillende "principes" voorop te stellen die we eventueel in acht kunnen nemen bij het maken van een site en die ervoor kunnen zorgen dat het gebruik van internet ook voor deze groep mensen aantrekkelijk is. Gebruiksvriendelijkheidsprincipes voor een site voor mensen met een licht en matig verstandelijke handicap Snelheid Een eerste struikelblok die een persoon met een licht verstandelijke handicap tegenkomt is het probleem dat verschillende sites te traag op het scherm verschijnen. We hebben kunnen observeren dat personen met een licht verstandelijke handicap sneller gefrustreerd geraken wanneer er iets moeilijker bereikbaar is. Die snelle frustratie brengt een vroegtijdig afhaken met zich mee. Het is door deze lage frustratietolerantie dat we denken dat een site, wil hij aangenaam zijn voor deze doelgroep, voldoende snel moet zijn. Niettegenstaande de grote bijdrage van de hardware (modem en verbinding), menen wij dat het voor een aangepaste site noodzakelijk is dat er op "softwarevlak" ook voldoende aandacht wordt besteed aan de snelheid waarop de verschillende pagina?s kunnen defileren. Weinig tekst en grafisch ondersteund Dit principe steunt op het gegeven dat sommige personen met een licht verstandelijke handicap het toch moeilijk hebben om te lezen en dat tekeningen, pictogrammen en andere visuele (en auditieve) ondersteuning, handige hulpmiddelen kunnen zijn. Dit principe staat wel tot op een zekere hoogte tegenover het voorgaande principe. Immers, het zijn juist de sterk grafische sites die trager op het beeld verschijnen. Daarom denken we dat een optimale afweging van enerzijds grafische ondersteuning en anderzijds van snelheid een noodzaak is. Auditieve feedback Door het vaak geconfronteerd worden met negatieve feedback, hebben personen met een licht verstandelijke handicap vaak een lager zelfbeeld, ze zien zichzelf als de mindere. Daarom is het belangrijk dat bij het doorlopen van de site, er voortdurend feedback wordt geboden aan de gebruiker. Feedback als een belgeluidje bij het juist aanklikken van een bepaalde knop of een zoemgeluidje bij het verkeerd aanklikken kunnen de persoon met een licht verstandelijke handicap op een ludieke manier bevestigen en begeleiden in het surfen op het internet. Grote knoppen waar tekst en pictogram worden geïntegreerd. Sommige personen met een licht verstandelijke handicap hebben het moeilijk om fijnemotorische bewegingen op een gecontroleerde manier uit te voeren, waardoor het aanklikken van de kleine knopjes soms moeilijk kan zijn en frustrerend. Het beschikken over grote duidelijke knoppen waarmee de persoon kan navigeren, kan voor deze doelgroep belangrijk zijn. Daarnaast kan het gebruiken van pictogrammen bij de verschillende knoppen eveneens van belang zijn, maar dit aspect steunt eigenlijk op het tweede principe rond de visuele ondersteuning. Overzichtelijk, niets verbergen Er zijn vele sites waarbij de hyperlinks verborgen zijn in de grafische elementen van de pagina. Voor personen die ruimtelijk-visueel moeilijk kunnen analyseren kan het een bijna onoverkomelijke opgave zijn om deze "links" te vinden, met als gevolg dat een heleboel informatie aan hen voorbijgaat. De pagina?s van de site moeten bijgevolg heel overzichtelijk zijn en de verschillende knoppen en hyperlinks moeten duidelijk zijn (zie vorig principe). De verschillende doeprocessen verdelen in kleinere stappen Bij vele processen op het internet (aanmaken van een emailadres, een plaats verwerven in een chatbox, het verzenden van een mail, ?) wordt er van de gebruiker verwacht dat hij veel informatie terzelfder tijd moet invoeren. Personen met een verstandelijke handicap kunnen ervan uitgaan dat het te moeilijk is, dat ze het niet zullen kunnen (laag zelfbeeld). Daarom denken we dat dergelijke processen best worden ingedeeld in verschillende stappen met telkens een bevestiging (principe auditieve feedback). Het is voor hen minder beangstigend en moeilijk twee keer drie gegevens in te vullen dan één keer zes gegevens. De progressieve evolutie in de site De bedoeling zou zijn dat de eerste pagina?s van de site eenvoudiger zouden zijn dan de latere. De bedoeling is een soort leerproces in de site in te bouwen. Wel is het bij deze werkwijze van belang dat de twee volgende principes in acht genomen worden. Steeds naar beginscherm of uitgangspagina kunnen terugkeren Wij menen dat het voor personen met een licht verstandelijke handicap belangrijk is dat ze gedurende hun hele proces van "surfen" steeds moeten in staat zijn bepaalde ongewilde stappen ongedaan te maken. Het bekomen van iets dat ze niet verwachten kan een zekere onveiligheid en frustratie oproepen. Het inbouwen van een mogelijkheid terug van vooraf aan te starten of steeds met 1 duidelijke knop terug te keren naar vorige pagina, geeft hen wel die nodige veiligheid om verder te exploreren. Daarnaast kan het zijn dat ze terechtkomen in een moeilijke onderdeel (zie vorig principe) van de site en dat ze dan nood hebben aan die mogelijkheid om terug te keren naar het vertrouwde eenvoudige. Specifieke hulpfuncties Het is ook zo dat in de moeilijkere delen van de site de mogelijkheid om steeds informatie op te roepen een vereiste is. Het vastlopen in een bepaald proces of in een bepaalde pagina kan heel frustrerend zijn en een helpfunctie kan hen leren naar een oplossing te zoeken om het probleem op te lossen. Een message-mate die naast tekst ook uitleg geeft kan hier een oplossing bieden. Herkenbaarheid Met dit principe bedoelen we dat niettegenstaande de aanpassingen, die wij nodig achten bij het uitbouwen van een site voor licht verstandelijke gehandicapten, er toch nog moet naar gestreefd worden dat de verschillende onderdelen van de site gelijkaardig zijn aan de respectievelijke onderdelen van sites voor mensen zonder handicap. Zo denken we bijvoorbeeld aan de E-mail dienst die dezelfde elementen moet bevatten als een andere email dienst op het net. We denken dat dit nodig is opdat het voor de gasten in een later stadium mogelijk is om zelf vrij te gaan surfen op het net en dan ook gebruik te kunnen maken van deze andere complexere diensten."