Tips dyslexie op school

Bron: www.onderwijsenhandicap.nl Aantekeningen maken Belangrijke studietips (Extra) schrijfpauze Aantekeningen kopiëren (kopieerpasje/ kopieerkosten vergoeding) Herhalen/ opschrijven nieuwe, belangrijke woorden Op cassette verkrijgen (Met voicerecorder aantekeningen maken, gedeeltes van het college opnemen of je aantekeningen achteraf alsnog inspreken) Denk ook aan Aantekeningen op papier verkrijgen Laptop gebruiken Notitiemaker (Iemand die voor jou aantekeningen maakt) Vooraf lesstof/ sheets verkrijgen (ev vergroot of digitaal) Computer gebruiken Belangrijke studietips Boekenstandaard Eigen laptop/ computer op netwerk van de school aansluiten (netwerkkaart) Individuele computer/ laptop plek Maak gebruik van de spellingcontrole (computer) Optimale computerinstellingen (lettertype/ grootte/ kleur/ bedieningskracht ed) Plan je computergebruik (Op voor jou productieve tijden en niet te lang achter elkaar) Spraaksynthese (+instructie) (de computer leest de teksten voor) Toegankelijk netwerk en website onderwijsinstelling Training gebruik aanpassingen/ software Denk ook aan Vaste computer op instelling (met eigen instellingen/ aanpassingen) Groot scherm Kijk ook bij schoolactiviteit 'Huiswerk en verslagen' Reserveren van een computer op school Software voor dyslexie (Informatie hierover is te vinden op www.letop.be en www.handicheck.net) Speciale (vergrotende)software Spraakherkenning/ bediening (+instructie) Typist, computerassistent Huiswerk en verslagen Belangrijke studietips Begeleiding van de Remedial Teacher (Voor leerproblemen zoals dyslexie, dyscalculie of moeite met vreemde talen; geeft hulp bij huiswerk- en studieaanpak; ook voor leerlingen met een leerachterstand die bijvoorbeeld door een chronische ziekte is ontstaan) Iets later mogen inleveren (Als je anders te veel tegelijk moet doen) Maak gebruik van de computermogelijkheden (zie schoolactiviteit 'computergebruik') Mogelijkheid tot mondelinge toelichting bij je werkstuk/ verslag Readingpen (zie www.readingpen.nl) (Er is nogal wat verwarring over het gebruik van de leespen bij eindexamens; de Inspectie heeft daar uitspraken over gedaan: kijk voor actuele informatie op deze site onder Hulpmiddelen in de rubriek Bij het examen) Verspreiden inleverdata werkstukken Denk ook aan Maak een videopresentatie (filmpje) ipv een verslag Maak je huiswerk samen met iemand anders Mondelinge presentatie geven ipv werkstuk schrijven Opdracht in delen maken/ inleveren (mischien kan je leraar helpen met het maken van een soort stappenplan) Software voor dyslexie (Informatie hierover is te vinden op www.letop.be en www.handicheck.net) Spreek je werkstuk of huiswerk in Vraag aan je leraar of hij/zij het huiswerk en de opdrachten zo concreet en duidelijk mogelijk beschrijft (op papier) Vraag of je een werkstuk of verslag samen met een klasgenoot mag maken Zorg dat je voldoende en goed licht hebt Informatie zoeken Belangrijke studietips De school stuurt info per e-mail Langdurig lenen (i.v.m. omzetten in braille/ gesproken boek/ digitale vorm) Op tijd verkrijgen van boeken lijst (omzetten digitale, gesproken vorm) Scannen (vergroting/ computermogelijkheden) Denk ook aan Voicerecorder voor aantekeningen (Hiermee kun je aantekeningen inspreken) Vraag of je vanaf je eigen computer in het zoeksysteem van de mediatheek terecht kunt Leren en lezen Belangrijke studietips Actief leren en lezen (kies wat bij je past: tekst onderstrepen, samenvatten, jezelf vragen stellen, proeftoets maken, maar ook: hardop lezen, meebewegen, afluisteren terwijl je rent of fietst) Dyslexiebegeleiding/ remedial teacher (Op www.digischool.nl zijn onder 'leerlingbegeleiding' goede tips en informatie te vinden.) Geschikt kleurgebruik/ kleurcontrast gebruiken (Contrasten zijn op computer instelbaar. Let bij kopiëren op het instellen van kleurcontrast) In 'Studeren met dyslexie' van Nel Hofmeester staan veel practische tips Individuele studieruimte (Zo heb je minder afleiding en kun je bijvoorbeeld hardop lezen of spraaksynthese gebruiken) Maak een planning voor de stof die je moet leren of lezen voor toets zodat je niet te veel in een keer moet doen (Handig om dit in je agenda/ weekplanning te zetten; het kan misschien helpen als je een soort beloning bedenkt die je jezelf geeft als je je aan je planning houdt) Op www.digischool.nl/llbeg/rt/index-rt.html staan dyslexietips: over vreemde talen etc. Readingpen (www.readingpen.nl) (Een leespen die woorden hardop uitspreekt, spelt, verklaart en vertaalt.) Samenvatting van stof verkrijgen (uitleg/ schriftelijk) (Tip: op het internet zijn veel uittreksels en samenvattingen te vinden) Toepassen van leestechnieken (Lees ook eens het boek 'Breinvriendelijk studeren' van Hans Fidder of 'Gebruik je hersens' van J.W. van den Brandhof. Volg een training leestechnieken. ) Vergroot lettertype Zie ook schoolactiviteit 'aantekeningen maken' Denk ook aan A3-formaat Begeleiding/ training studievaardigheden Computeraanpassingen (zie schoolactiviteit Computer gebruiken) Extra (bij)les/ uitleg Laten voorlezen Leestips/ kern van stof van leraar verkrijgen Let op voor jou overzichtelijke lay-out Maak gebruik van educatieve sofware programma's (op www.programmamatrix.nl vind je een handig overzicht) Maken van aantekeningen Mindmapping (Creatieve manier om een samenvatting te maken, zodat je de stof structureert, verbanden legt en hierdoor beter kunt onthouden. Zie: 'Gebruik je hersens' van J.W. van den Brandhof (Hoevelaken 1998) http://mindmapper.terhoeve.com) Overhoor jezelf; zo kan je de stof te leren, kijken wat je al weet/ snapt en oefenen met het maken van toetsen (Vraag iemand je te overhoren, vraag je leraar om oefentoetsen of doe het zelf. Er zijn ook computerprogramma's, bijvoorbeeld via www.overhoorjezelf.nl of www.teach2000.nl (gratis)) Periodieke, structurele mentorgesprekken Scannen (vergroten) Spraaksynthese/ gesproken boek Tv-loep/ beeldschermvergroter in mediatheek Typoscoop (Stukje donker plastic of karton met een gleuf erin, zodat je steeds maar één regel leest) Voicerecorder gebruiken voor aantekeningen (Hiermee kun je aantekeningen inspreken) Zo veel mogelijk digitaal (diskette/ cd-rom/ netwerk) ivm computermogelijkheden Zorg dat je voldoende en goed licht hebt Lessen volgen Belangrijke studietips Bereid je goed voor op het maken van keuzes over vakken, profielen, leerwegen en/ of sectoren (Vraag hier eventueel advies over aan je decaan, mentor of leraren van bepaalde vakken) leraar geeft vooraf overzicht van de te behandelen stof en legt verbanden met rest van de stof Leraar herhaalt nieuwe/belangrijke begrippen en schrijft deze op Ondersteuning van leraar Tempo aanpassen (leraar houdt rekening met het tempo van de leerling) Vrijstelling van vak Woordenboek/ rekenmachine Denk ook aan Leraar maakt vooraf de te behandelen lesstof bekend Les (beeld/ geluid) op internet/ netwerk/ cd-rom/ video verkrijgen Mogelijkheid om een les bij een andere klas in te halen Mondelinge toelichtingen bij plaatjes en grafieken etc. Programma van de lessen verkrijgen: inhoud en vorm Samenwerking/ advies deskundige Speciaal krijt (glasbordkrijt of beste kleur) of white-board stiften (dikkere punt) gebruiken Vragen/ toelichting na les mogelijk Mondelinge toetsen Belangrijke studietips De vragen zijn helder, bondig en logisch geformuleerd Denk ook aan Toetsen spreiden (over dag, over week) Praktische lessen/ toetsen Denk ook aan Mondelinge toelichtingen bij plaatjes en grafieken etc. Samenwerken Denk ook aan Begeleiding in samenwerking met deskundige Extra begeleiding van je mentor (Geef het aan als er een probleem is, wie weet kan hij/ zij je helpen) Gebruik van (eigen) laptop Geef duidelijkheid aan degene met wie je samenwerkt (Bespreek hoe je wilt dat ze met je om gaan, wat jij zou willen en wat je kan. Doe zelf voorstellen voor een goede samenwerking) Maak een verslag van jouw bijdrage als hier onduidelijkheid over is Samenwerken vooral met vaste partner Van tevoren afspraken maken over hoe je gaat samenwerken Vraag hulp bij het ontdekken van de oorzaken van eventuele problemen en hoe hier mee om te gaan (Bijvoorbeeld een leraar die je vertrouwt, iemand die er juist niks mee te maken heeft of je ouders) Schriftelijke toetsen Belangrijke studietips Antwoorden op computer/ laptop Begeleiding/ training studievaardigheden: tentamen maken Dyslexiesticker op je examen (of toets) (Hierdoor weet zowel de leraar als de tweede corrector dat het examen gemaakt is door iemand met dyslexie en hunnen ze hiermee rekening houden) Individuele ruimte (extra tijd, betere concentratie, hardop lezen, afluisteren gesproken tentamen) Leesbare toets d.m.v. 12 puntsletter, duidelijk lettertype (vb arial), regelafstand 1,5 Maak gebruik van de spellingcontrole (computer) Mondelinge toets in plaats van schriftelijke toets Multiple choice ipv open vragen Open vragen i.p.v. multiple choice Pauzes tijdens de toets Readingpen (zie www.readingpen.nl) (Er is nogal wat verwarring over het gebruik van de leespen bij eindexamens; de Inspectie heeft daar uitspraken over gedaan: kijk voor actuele informatie op deze site onder Hulpmiddelen in de rubriek Bij het examen) Take-home toets (een toets die je thuis maakt) Toets met geschikt kleurgebruik/kleurcontrast en meest geschikt lettertype (Dyslexie komt voor in alle soorten en maten. Wat het meest geschikte lettertype is, verschilt per persoon) Toets op computer/ laptop maken Toetsen spreiden (Zodat je niet te veel, te snel achter elkaar doet) Toetsvragen helder, bondig en logisch geformuleerd Vergrote letters Verlenging tijd Vragen afluisteren op cassette of cd-rom Woordenboek/ rekenmachine Denk ook aan A3 formaat Antwoorden inspreken op voicerecorder Overzichtelijke toetsen (Duidelijke indeling, duidelijk aangegeven alinea's en vragen) Proeftoets maken (Een proeftoets maken om bijvoorbeeld te kijken hoe er wordt gevraagd, om je aanpassingen uit te proberen en om delen van de stof te toetsen) Verkorte tijd: toets maken die minder lang duurt Stage lopen Denk ook aan Afspraken maken omtrent verwachtingen/ mogelijkheden/ beperkingen stage op stageplaats (Ook de school kan dit voor je doen) De school zoekt tijdig naar een geschikte stageplek en stagebegeleider, en maakt dit aan jou bekend (Als je zelf je stageplek moet zoeken, begin daar op tijd mee!) Handelingen uitvoeren zoals geleerd op school (zie schoolactiviteit: Praktische lessen/ toetsen) Het stageverslag (of presentatie) als een belangrijk deel van beoordeling laten meetellen (Hierdoor ben je minder afhankelijk van de persoonlijke mening van je stagebegeleider en krijg je een extra kans om je te bewijzen) Stage-begeleiding Denk ook aan (tijdelijke) Begeleiding vanuit de school op de stageplek Begeleiding van of in samenwerking met deskundige De school biedt ondersteuning aan stagebegeleider (over omgaan met een functiebeperking) Extra begeleiding stagebegeleider Extra individuele begeleiding (stage)leraar Extra stagevoortgangsgesprekken met stagebegeleider en (stage)leraar Extra tussenevaluaties met je stagebegeleider Het stageverslag (of presentatie) als een belangrijk deel van beoordeling laten meetellen (Hierdoor ben je minder afhankelijk van de persoonlijke mening van je stagebegeleider en krijg je een extra kans om je te bewijzen) Kies een geschikte stageleraar (die kennis heeft van jouw situatie / functiebeperking) Mogelijkheid tot/ regelmatig telefonisch contact met (stage)leraar Overleg met de school over de begeleiding op de stageplek (Bijvoorbeeld wat je moet vertellen over je handicap, waar de stageplek rekening mee moet houden en welke manier van begeleiding optimaal voor jou is)